Cwestiynau Cyffredin

C: Beth yw PISA?

A: Y Rhaglen Ryngwladol Asesu Myfyrwyr yw PISA. Caiff ei chynnal gan y Sefydliad ar gyfer Cydweithredu a Datblygiad Economaidd (OECD) a disgyblion 15 oed sy’n cymryd rhan.

C: Beth mae PISA yn ei asesu?

A: Mae PISA yn asesu medrau disgyblion mewn darllen a mathemateg a gwyddoniaeth. Mae'r cwestiynau wedi'u cynllunio o amgylch sefyllfaoedd go iawn a pha mor dda y gall disgyblion ddefnyddio'r wybodaeth a'r medrau y maen nhw wedi'u dysgu yn yr ysgol. Mae'r sefyllfaoedd go iawn a ddefnyddiwyd yn y gorffennol yn cynnwys defnyddio cyfraddau cyfnewid arian, cyfrifo'r gwahaniaeth amser rhwng gwledydd, deall ffonau symudol a dehongli gwybodaeth am blanhigion a addaswyd yn enetig.

Bydd disgyblion yn yr Alban hefyd yn ateb cwestiynau sy'n asesu eu cymhwysedd byd-eang. Mae hyn yn ystyried sut mae disgyblion yn gallu rhyngweithio â phobl o wahanol ddiwylliannau a gweithio mewn byd byd-eang.

C: Sut mae PISA yn cael ei ddefnyddio?

A: Mae'r asesiad PISA wedi'i gynllunio i’w ddefnyddio mewn unrhyw wlad. Mae hyn yn golygu ei bod yn bosibl i wneud cymariaethau ar draws gwledydd er mwyn cymharu perfformiad systemau addysg. Mae hefyd yn caniatáu gwneud cymariaethau o fewn gwledydd dros amser. Pan fydd canlyniadau PISA 2018 ar gael, bydd y DU yn gallu cymharu ei pherfformiad gyda gwledydd eraill sy’n cymryd rhan yn ogystal â'i gymharu â'r canlyniadau o 2015 a chylchoedd cynharach yr astudiaeth.

C: Pwy sy'n cymryd rhan yn PISA?

A: Mae'r asesiadau PISA wedi'u cynllunio ar gyfer disgyblion 15 oed. Dewiswyd y grŵp oedran hwn oherwydd, ar draws y byd, mae disgyblion o’r oed hwn yn agosáu at yr amser pan fydd hawl ganndyn nhw benderfynu gadael addysg a chael swydd.

C: Sut mae ysgolion a disgyblion yn cael eu dewis i gymryd rhan yn PISA 2018?

A: O restr o'r holl ysgolion yn y DU, mae ymchwilwyr rhyngwladol yn defnyddio rhaglen gyfrifiadurol i ddewis grŵp cynrychioliadol o ysgolion i gymryd rhan yn yr astudiaeth. Ac yna, o fewn yr ysgolion hynny, mae disgyblion yn y grŵp oedran cywir yn cael eu dewis ar hap. Mae hyn yn golygu y gall unrhyw ddisgybl 15 oed gael ei ddewis i gymryd rhan.

C: Beth mae angen i ysgolion sy'n cymryd rhan ei wneud?

A: Bydd NFER yn cefnogi ysgolion trwy gydol y daith i sicrhau fod PISA yn brofiad gwerthfawr i athrawon a disgyblion. Byddwn yn trefnu dyddiad cyfleus ar gyfer yr astudiaeth PISA. Bydd angen i ysgolion drefnu ystafelloedd cyfrifiadurol ar gyfer y disgyblion, cynnal prawf ar eu cyfrifiaduron i wirio y bydd yr astudiaeth yn gweithio yn eu hysgol, a chwblhau holiadur ysgol. Bydd y tîm yn NFER a gweinyddydd PISA NFER yn gweithio'n agos gyda'r ysgol i sicrhau bod yr astudiaeth yn rhedeg yn esmwyth.

Yn ogystal, gofynnir i nifer o athrawon mewn ysgolion sy'n cymryd rhan yn yr Alban lenwi holiadur ar-lein yn casglu gwybodaeth am eu cefndir a'u profiadau.

C: Pam mae'n bwysig i ysgolion gymryd rhan?

A: Er mwyn i'r canlyniadau fod yn ystyrlon, mae'n bwysig bod yr ysgolion sy'n cymryd rhan yn gynrychioliadol o'r wlad gyfan. Dyna pam yr ydym yn awyddus iawn bod ysgolion a wahoddir yn cytuno i gymryd rhan. Mae gofynion llym ynglŷn â nifer yr ysgolion sy'n cymryd rhan yn yr astudiaeth, ac os na fydd y gofynion hyn yn cael eu bodloni, ni fydd y data yn ddigon da i ymddangos yn yr adroddiad rhyngwladol. Byddwn yn gweithio'n agos gyda'r ysgolion sy’n cymryd rhan i sicrhau bod yr astudiaeth yn rhedeg yn esmwyth.

C: A yw’r data a gesglir ar gyfer PISA yn gyfrinachol?

A: Bydd y wybodaeth yn cael ei rhannu gyda Llywodraeth Cymru, yr Adran Addysg yn Lloegr, Llywodraeth yr Alban a'r Adran Addysg yng Ngogledd Iwerddon at ddibenion cymhariaeth ac ymchwil rhyngwladol. Bydd hefyd ar gael ar ffurf anhysbys i drefnwyr yr astudiaeth ryngwladol.

Bydd y data terfynol fydd ar gael ar wefan OECD yn ddienw fel na fydd modd adnabod unrhyw ysgol neu ddisgybl. Gallai’r adrannau addysg ym mhob gwlad ganiatáu i sefydliadau eraill gysylltu data PISA â setiau data cenedlaethol presennol at ddibenion ymchwil yn unig. Bydd yr holl ddata yn cydymffurfio â GDPR (gweler yr hysbysiad preifatrwydd). .

C: Pam mae'n bwysig i ddisgyblion gymryd rhan?

A: Caiff disgyblion eu dethol ar hap. Mae hyn yn golygu bod yr holl ddisgyblion 15 oed yn yr ysgolion dan sylw â chyfle cyfartal o gael eu dewis. Mae'r dethol ar hap hyn yn golygu y bydd y disgyblion sy’n cael eu dewis yn rhoi cynrychiolaeth deg o holl ddisgyblion y DU ac mae hyn yn bwysig ar gyfer astudiaeth rhyngwladol fel PISA. Os nad yw disgybl sy’n cael gwahoddiad yn cymryd rhan, ni all ef neu hi yn gael ei amnewid am ddisgybl arall. Mae rheolau llym ynghylch nifer y disgyblion sy'n cymryd rhan yn yr astudiaeth, ac os na chyflawnir hyn, ni fydd y data yn cael eu hystyried yn ddigon da i ymddangos yn yr adroddiad rhyngwladol. Felly, rydym yn annog yn gryf bod yr holl ddisgyblion sy’n cael gwahoddiad yn mynychu'r sesiwn asesu PISA ac yn rhoi o'u gorau yn yr asesiad

C: A oes angen i ddisgyblion adolygu?

A: Nid oes angen i ddisgyblion baratoi nac adolygu ar gyfer PISA.

C: A oes papurau ymarfer gyda chwestiynau y gall disgyblion roi cynnig arnynt?

A: Nid oes unrhyw bapurau ymarfer ond mae yna gwestiynau sampl ar gael o gylchoedd cynharach PISA. Mae'r rhain yn rhoi syniad da am y math o gwestiynau sy'n ymddangos yn yr asesiadau. Mae rhai cwestiynau yn y fformat a ddefnyddir yn yr asesiad cyfrifiadurol a ddefnyddir ar gyfer PISA 2018.

C: Beth sy'n digwydd mewn ysgolion ar ddiwrnod yr asesiad PISA yn fy ysgol?

A: Ar ddiwrnod yr asesiad PISA, bydd gweinyddwyr profion (tebyg i oruchwyliwr) yn arwain y sesiynau mewn ysgolion. Pan fydd disgyblion yn cyrraedd yr ystafell lle mae'r astudiaeth yn cael ei chynnal, gofynnir iddynt ddiffodd eu ffonau symudol, meddu ar bensil neu bin yn barod, ac eistedd wrth gyfrifiadur. Yna bydd gweinyddwr y prawf yn darllen rhai cyfarwyddiadau ac yn ateb unrhyw gwestiynau. Bydd disgyblion yn mewngofnodi i'r astudiaeth PISA, yn darllen y cyflwyniad ar y sgrin ac yna’n dechrau ateb y cwestiynau darllen, mathemateg a gwyddoniaeth. Wedyn, mae'r disgyblion yn llenwi holiadur am eu dysgu a beth y maen nhw'n ei feddwl am yr ysgol.

C: Pwy sy'n marcio'r profion?

A: Ar gyfer cwestiynau amlddewis, mae’r system asesu gyfrifiadurol yn marcio atebion yn awtomatig. Bydd y staff yn NFER yn marcio'r cwestiynau y mae'n rhaid i ddisgyblion deipio ateb iddyn nhw. Bydd pob marciwr yn cael ei hyfforddi yn unol â rheolau rhyngwladol llym i sicrhau bod pob gwlad yn marcio ymatebion eu disgyblion yn yr un modd.

C: Ym mha ieithoedd fydd yr asesiadau a'r holiaduron ar gael?

A: Bydd asesiadau a holiaduron ar gyfer disgyblion yn y DU yn Saesneg. Mae deunyddiau ar gael yn Gymraeg ar gyfer disgyblion mewn ysgolion cyfrwng Cymraeg neu ddwyieithog.

C: Sut y gellir gwneud yr un asesiad mewn ieithoedd gwahanol?

A: Mae gweithdrefnau llym ar gyfer cyfieithu testunau a deunyddiau a ddefnyddir yn PISA. Rhaid i'r ymchwilwyr rhyngwladol wirio unrhyw newidiadau a wneir gan wledydd i'r deunyddiau asesu i sicrhau bod yr un pwnc yn cael ei astudio yn yr un ffordd, gan ddefnyddio cwestiynau wedi’u geirio yn un ffordd.

C: Beth os nad yw disgybl am ateb cwestiwn penodol?

Mae disgyblion yn cael eu hannog i wneud eu gorau wrth ateb y cwestiynau asesu er mwyn dangos eu gwir allu. Ar gyfer y cwestiynau yn yr holiadur, dylai disgyblion fod yn onest (mae’r atebion yn gyfrinachol). Fodd bynnag, nid oes rhaid i'r disgyblion ateb unrhyw gwestiynau nad ydyn nhw am eu hateb. (Gweler yr enghraifft hon o holiadur PISA i weld y math o gwestiynau sy’n cael eu gofyn.)

C: Pa mor hir y bydd yn ei gymryd?

A: Mae'r astudiaeth yn cynnwys dwy awr o asesu (gydag egwyl fer yn y canol) a hyd at 45 munud i lenwi holiadur amdanyn nhw eu hunain a'u hysgol. Bydd disgyblion yn ateb cwestiynau amlddewis ac agored ar gyfrifiadur ar ddarllen, gwyddoniaeth a mathemateg (a chymhwysedd byd-eang yn yr Alban).

C. A oes angen i ddisgyblion adolygu?

A: Nid oes angen i ddisgyblion baratoi neu adolygu ar gyfer PISA, y bwriad yw asesu pa mor dda mae ein system addysg yn paratoi disgyblion ar gyfer bywyd fel oedolion ac nid yw’n brawf o’r cwricwlwm.

C: A oes papurau ymarfer gyda chwestiynau y gall disgyblion roi cynnig arnynt?

A: Nid oes unrhyw bapurau ymarfer ond mae yna gwestiynau sampl ar gael o PISA 2015 neu’n gynharach. Mae'r rhain yn rhoi syniad da am y math o gwestiynau sy'n ymddangos yn yr asesiadau. Mae rhai cwestiynau yn y fformat a ddefnyddir yn yr asesiad cyfrifiadurol a ddefnyddir ar gyfer PISA 2018.

C: Beth os nad yw disgybl am ateb cwestiwn penodol?

A: Dylai’r disgyblion wneud eu gorau wrth ateb cwestiynau’r asesiad er mwyn dangos eu gwir allu. Ar gyfer y cwestiynau yn yr holiadur, dylai’r disgyblion fod yn onest (mae’r atebion yn gyfrinachol). Fodd bynnag, nid oes rhaid i ddisgyblion ateb unrhyw gwestiynau nad ydyn nhw am eu hateb. (Gweler yr enghraifft hon o holiadur PISA i weld y mathau o gwestiynau y gellid eu gofyn).

C. A yw’r data yn gyfrinachol?

Bydd y wybodaeth yn cael ei rhannu gyda Llywodraeth Cymru, yr Adran Addysg yn Lloegr, Llywodraeth yr Alban a'r Adran Addysg yng Ngogledd Iwerddon at ddibenion cymhariaeth ac ymchwil rhyngwladol. Bydd hefyd ar gael ar ffurf anhysbys i drefnwyr yr astudiaeth ryngwladol.

 Bydd y data terfynol fydd ar gael ar wefan OECD yn ddienw fel na fydd modd adnabod unrhyw ysgol neu ddisgybl. Gallai’r adrannau addysg ym mhob gwlad ganiatáu i sefydliadau eraill gysylltu data PISA â setiau data cenedlaethol presennol at ddibenion ymchwil yn unig. Bydd yr holl ddata yn cydymffurfio â GDPR (gweler yr hysbysiad preifatrwydd).

Read the report Read the article