Cwestiynau Cyffredin

Ynglŷn â PISA

C: Beth yw PISA?

A: Y Rhaglen Ryngwladol Asesu Myfyrwyr yw PISA. Caiff ei chynnal gan y Sefydliad ar gyfer Cydweithredu a Datblygiad Economaidd (OECD) a disgyblion 15 oed sy’n cymryd rhan.

C: Beth mae PISA yn ei asesu?

A: Mae PISA yn asesu medrau disgyblion mewn darllen a mathemateg a'u dealltwriaeth wyddonol. Mae'r cwestiynau wedi'u cynllunio o amgylch sefyllfaoedd go iawn a pha mor dda y gall disgyblion ddefnyddio'r wybodaeth a'r medrau y maen nhw wedi'u dysgu yn yr ysgol. Mae'r sefyllfaoedd go iawn a ddefnyddiwyd yn y gorffennol yn cynnwys defnyddio cyfraddau cyfnewid arian, cyfrifo'r gwahaniaeth amser rhwng gwledydd, deall ffonau symudol a dehongli gwybodaeth am blanhigion a addaswyd yn enetig.

Bydd disgyblion yn yr Alban hefyd yn ateb cwestiynau sy'n asesu eu cymhwysedd byd-eang. Mae hyn yn ystyried sut mae disgyblion yn gallu rhyngweithio â phobl o wahanol ddiwylliannau a gweithio mewn byd byd-eang.

C: Sut mae PISA yn cael ei ddefnyddio?

A: Mae'r asesiad PISA wedi'i gynllunio i’w ddefnyddio mewn unrhyw wlad. Golyga hyn y gellir gwneud cymariaethau ar draws gwledydd er mwyn cymharu perfformiad systemau addysg. Mae hefyd yn caniatáu gwneud cymariaethau o fewn gwledydd dros amser. Pan fydd canlyniadau PISA 2018 ar gael, bydd y DU yn gallu cymharu ei pherfformiad gyda dros 80 o wledydd eraill yn ogystal â'i gymharu â'r canlyniadau o 2015 a chylchoedd cynharach yr astudiaeth.

C: Pwy sy'n cymryd rhan yn PISA?

A: Mae'r asesiadau PISA wedi'u cynllunio ar gyfer disgyblion 15 oed. Dewiswyd y grŵp oedran hwn oherwydd, ar draws y byd, mae disgyblion o’r oed hwn yn agosáu at yr amser y gallant benderfynu gadael addysg a chael swydd.

C: Sut mae ysgolion a disgyblion yn cael eu dewis i gymryd rhan yn PISA 2018?

A: O restr o'r holl ysgolion yn y DU, mae ymchwilwyr rhyngwladol yn defnyddio rhaglen gyfrifiadurol i ddewis grŵp cynrychioliadol o ysgolion i gymryd rhan yn yr astudiaeth. Ac yna, o fewn yr ysgolion hynny, dewisir y disgyblion sydd yn y grŵp oedran cywir ar hap. Mae hyn yn golygu y gellid dewis unrhyw ddisgybl 15 oed i gymryd rhan.

Ysgolion sy’n cymryd rhan

C: Beth mae angen i ysgolion sy'n cymryd rhan ei wneud?

A: Bydd NFER yn cefnogi ysgolion trwy gydol y daith i sicrhau fod PISA yn brofiad gwerthfawr i athrawon a disgyblion. Byddwn yn trefnu dyddiad cyfleus ar gyfer yr astudiaeth PISA. Bydd angen i ysgolion drefnu ystafelloedd cyfrifiadurol ar gyfer y disgyblion, cynnal prawf ar eu cyfrifiaduron i wirio y bydd yr astudiaeth yn gweithio yn eu hysgol, a chwblhau holiadur ysgol. Bydd y tîm yn NFER a gweinyddydd PISA NFER  yn gweithio'n agos gyda'r ysgol i sicrhau bod yr astudiaeth yn rhedeg yn esmwyth.

Yn ogystal, gofynnir i nifer o athrawon mewn ysgolion sy'n cymryd rhan yn yr Alban lenwi  holiadur ar-lein yn casglu gwybodaeth am eu cefndir a'u profiadau.

C: Pam mae'n bwysig i ysgolion gymryd rhan?

A: Er mwyn i'r canlyniadau fod yn ystyrlon, mae'n bwysig bod yr ysgolion sy'n cymryd rhan yn gynrychioliadol o'r wlad gyfan. Dyna pam yr ydym yn awyddus iawn bod ysgolion a wahoddir yn cytuno i gymryd rhan. Mae gofynion llym ynglŷn â nifer yr ysgolion sy'n cymryd rhan yn yr  astudiaeth, ac os na fodlonir y gofynion hyn, ni ellir ystyried bod y data a gesglir yn ddigon da i ymddangos yn yr adroddiad rhyngwladol

C: A yw data fy ysgol yn gyfrinachol?

A: Darperir y wybodaeth a gesglir ar ffurf anhysbys i drefnwyr yr astudiaeth ryngwladol a chaiff ei rhannu gyda DfE, yr Adran Addysg yn Lloegr, Llywodraeth yr Alban a'r Adran Addysg yng Ngogledd Iwerddon at ddibenion cymhariaeth ac ymchwil rhyngwladol.

Bydd y data terfynol ar gael ar wefan OECD a bydd pob ysgol a disgybl yn ddienw. Yn ogystal,   gall adrannau addysg ym mhob gwlad yn eu tro rannu eu data cenedlaethol eu hunain gyda sefydliadau eraill at ddibenion cymhariaeth ac ymchwil rhyngwladol. Ni fydd DfE nac unrhyw sefydliad y rhoddir iddo fynediad at y data at ddibenion cymhariaeth ac ymchwil ryngwladol yn cyhoeddi, yn rhannu, neu'n datgelu gwybodaeth fel arall sy'n adnabod, neu'n ei gwneud yn bosibl adnabod unrhyw unigolyn neu ysgol sy'n cymryd rhan yn yr astudiaeth.

Disgyblion sy'n cymryd rhan

C: Pam mae'n bwysig i ddisgyblion gymryd rhan?

A: Dewisir y disgyblion ar hap. Mae hyn yn golygu bod gan bob disgybl gyfle cyfartal o gael eu dewis. Mae'r dewis ar hap yn golygu y bydd y disgyblion a ddewisir yn gynrychioliadol o holl ddisgyblion y DU. Os na fydd disgybl a wahoddir yn cymryd rhan, ni all ddisgybl arall gymryd ei le/lle. Mae yna ofynion llym ynghylch nifer y disgyblion sy'n cymryd rhan yn yr astudiaeth, ac os na fodlonir y gofynion hyn, ni ellir ystyried bod y data a gesglir yn ddigon da i ymddangos yn yr adroddiad rhyngwladol. Felly, rydym yn annog pob un o'r disgyblion a wahoddir i fynychu sesiwn asesu PISA a gwneud eu gorau yn yr asesiad.

C: A oes angen i ddisgyblion adolygu?

A: Nid oes angen i ddisgyblion baratoi ar gyfer PISA.

C: A oes papurau ymarfer gyda chwestiynau y gall disgyblion roi cynnig arnynt?

A: Nid oes unrhyw bapurau ymarfer ond mae yna gwestiynau sampl ar gael o gylchoedd cynharach PISA. Mae'r rhain yn rhoi syniad da am y math o gwestiynau sy'n ymddangos yn yr asesiadau. Mae rhai cwestiynau yn y fformat a ddefnyddir yn yr asesiad cyfrifiadurol a ddefnyddir ar gyfer PISA 2018.

C: Beth sy'n digwydd ar ddiwrnod yr asesiad PISA yn fy ysgol?

A: Ar ddiwrnod yr asesiad PISA, bydd gweinyddwyr profion (tebyg i oruchwyliwr) yn arwain y sesiynau mewn ysgolion. Pan fydd disgyblion yn cyrraedd yr ystafell lle mae'r astudiaeth yn cael ei chynnal, gofynnir iddynt ddiffodd eu ffonau symudol, meddu ar bensil neu bin yn barod, ac eistedd wrth gyfrifiadur. Yna bydd gweinyddwr y prawf yn darllen rhai cyfarwyddiadau ac yn ateb unrhyw gwestiynau. Bydd disgyblion yn mewngofnodi i'r astudiaeth PISA, yn darllen y cyflwyniad ar y sgrin ac yna’n dechrau ateb y cwestiynau darllen, mathemateg a gwyddoniaeth. Wedyn, mae'r disgyblion yn llenwi holiadur am eu dysgu a'r hyn y maen nhw'n ei feddwl am yr ysgol.

C: Pwy sy'n marcio'r profion?

A: Ar gyfer cwestiynau amlddewis, gall y system asesu gyfrifiadurol farcio atebion yn awtomatig. Bydd y staff yn NFER yn marcio'r cwestiynau y mae'n rhaid i ddisgyblion deipio ateb iddynt. Bydd pob marciwr yn cael ei hyfforddi yn unol â rheolau rhyngwladol llym i sicrhau bod pob gwlad yn marcio ymatebion eu disgyblion yn yr un modd.

C: Ym mha ieithoedd fydd yr asesiadau a'r holiaduron ar gael?

A: Bydd asesiadau a holiaduron ar gyfer disgyblion yn y DU  yn Saesneg. Mae deunyddiau ar gael yn Gymraeg ar gyfer disgyblion yng Nghymru.

C: Sut y gellir gwneud yr un asesiad mewn ieithoedd gwahanol?

A: Mae gweithdrefnau llym ar gyfer cyfieithu testunau a deunyddiau a ddefnyddir yn PISA. Rhaid i'r ymchwilwyr rhyngwladol wirio unrhyw newidiadau a wneir gan wledydd i'r deunyddiau asesu i sicrhau bod yr un pwnc yn cael ei astudio yn yr un ffordd, gan ddefnyddio cwestiynau wedi’u geirio yn un ffordd.

C: Beth os nad yw disgybl am ateb cwestiwn penodol?

Anogir disgyblion i wneud eu gorau wrth ateb y cwestiynau asesu fel y gallant ddangos eu gwir allu. Ar gyfer y cwestiynau yn yr holiadur, anogir disgyblion i fod yn onest (rhoddir atebion yn gyfrinachol). Fodd bynnag, nid oes rhaid i'r disgyblion ateb unrhyw gwestiynau nad ydyn nhw am eu hateb. (Gweler yr enghraifft hon o holiadur PISA i weld y math o gwestiynau y gellid eu gofyn.)

C: Pa mor hir y bydd yn ei gymryd?

A: Ar gyfer disgyblion, mae'r astudiaeth yn cynnwys asesiad dwy awr, lle maen nhw’n ateb cwestiynau amlddewis a chwestiynau penagored ar ddarllen, gwyddoniaeth a mathemateg (a chymhwysedd byd-eang yn yr Alban), a hyd at 45 munud i lenwi holiadur amdanyn nhw eu hunain a'u hysgol.