Prawf ar sail PISA-ar gyfer Ysgolion

Cymraeg | English

Eich adroddiad – Defnyddio’r adroddiad at ddiben gwella ysgolion

Ynglyn â’r adroddiad | Adrannau a chynnwys yr adroddiad | Defnyddio’r adroddiad ar gyfer gwella ysgolion

Defnyddio’r adroddiad mewn rhwydwaith neu ffederasiwn | Defnyddio’r adroddiad i gefnogi arolygiad neu ddilysu

Defnyddio’r adroddiad yn eich ysgol

Bydd eich adroddiad yn eich galluogi chi i ddeall pa mor dda y mae eich disgyblion yn cymharu â’u cyfoedion yn genedlaethol ac o gwmpas y byd, o safbwynt asesiad byd-eang (yn hytrach nag asesiad ar sail cwricwlwm penodol). Bydd y mesur hwn o ba mor barod yw eich disgyblion i lwyddo mewn economi fyd-eang yn eich helpu chi i osod targedau lleol-briodol i fodloni anghenion eich disgylion yn bresennol ac yn y dyfodol (p’un a yw’r rhain yn cyd-fynd â disgwyliadau lleol a chenedlaethol neu’r tu hwnt iddynt). Nid oes rhaid i’r targedau hyn ddim ond ymwneud â’r lleiafrif o ddisgyblion sy’n cyflawni ar y safonau uchaf oll at ei gilydd, ond gallant gynnwys targedau wedi’u hanelu at bob disgybl, neu is-setiau penodol o ddisgyblion, yng nghyd-destun yr ysgol gyfan. Er enghraifft, gallai targedau:

Amlinellir rhai enghreifftiau penodol isod (mewn perthynas â deilliannau dysgu, yr amgylchedd dysgu, ychwanegu gwerth a deilliannau rhyngwladol), ond nid oes rhaid i chi gadw at yr enghreifftiau hyn: mae’r posibiliadau yn niferus a thrwy ddefnyddio adroddiad eich ysgol i gychwyn sgwrs broffesiynol am anghenion yn eich cyd-destun chi, gallwch ddod o hyd i ffyrdd o fodloni anghenion lleol ac ymestyn llwyddiannau presennol eich ysgol. Gallai’r gwelliannau sy’n deillio o hynny fod yn rhai trawsnewidiol neu’n rhai cynyddol. Serch hynny, mewn cyd-destun lleol ac wedi’u harwain gan safbwynt ehangach, gallent gynorthwyo eich disgyblion i gyflawni eu potensial i safon sy’n gystadleuol yn rhyngwladol.

Gwella deilliannau dysgu

Bydd prif ganfyddiadau eich ysgol yn eich galluogi chi i werthuso sut y perfformiodd eich disgyblion mewn darllen, llythrennedd mathemategol a llythrennedd gwyddonol o gymharu â disgwyliadau eich ysgol, disgwyliadau cenedlaethol a lefelau cyflawniad rhyngwladol. Gall hyn ategu ac ymestyn y wybodaeth a gewch o fathau eraill o asesiadau, gan y gall Prawf Seiliedig ar PISA i Ysgolion asesu setiau sgiliau sy’n wahanol i’r rhai sy’n ymddangos yn eich cwricwlwm cenedlaethol neu leol, a bydd yn dangos pa mor barod yw eich disgyblion i gymryd eu lle fel oedolion yn yr economi fyd-eang.

Os oes gan eich ysgol arbenigedd neu ffocws cwricwlaidd penodol, mae’n bosibl y byddwch yn dymuno ystyried a yw eich canlyniadau yn gyson â’r ffocws hwnnw ac, os felly, beth yw goblygiadau hynny i bynciau eraill. Ar y llaw arall, mae’n bosibl y bydd angen i chi ystyried pam mae eich canlyniadau’n llai cyson na’r disgwyl o safbwynt unrhyw arbenigedd, ac adolygu yn unol â hynny.

Efallai y bydd y disgrifiadau o’r hyn y gall disgyblion ei wneud ar wahanol lefelau hyfedredd PISA yn ddefnyddiol i chi wrth werthuso a oes newidiadau systemig neu newidiadau mewn dosbarthiadau yr hoffech eu gwneud (mewn un pwnc neu yn y tri), er mwyn cynyddu, dwysáu neu ehangu dealltwriaeth eich disgyblion ac i herio eich disgyblion ymhellach. Gallai hyn fod yn berthnasol o ran gwella cyflawniad yn gyffredinol, neu fe allech ddefnyddio’ch canlyniadau yn fan cychwyn i nodi meysydd penodol sydd efallai’n gosod heriau i’ch disgyblion (er enghraifft, gallech benderfynu canolbwyntio sylw o’r newydd ar feysydd neu sgiliau penodol, os yw hyfedredd gwael yn y rhain yn rhwystr rhag cynnydd pellach efallai).

Gallech sylwi ar batrymau ar draws y tri phwnc a asesir (neu mewn dau o’r pynciau), a allai eich sbarduno chi i nodi a rhannu arfer da ar draws adrannau pwnc, datblygu dulliau gwahanol o addysgu sgiliau trosglwyddadwy, neu adolygu meysydd cwricwlaidd eraill yn eich ysgol a allai elwa o’r hyn a ddysgoch.

Neu, mae’n bosibl y byddwch am ganolbwyntio ar grwpiau penodol o ddisgyblion, e.e. anelu at wella cyflawniad ymhlith y disgyblion o safon fyd-eang yn eich ysgol neu ddefnyddio’ch canlyniadau yn ysgogiad i archwilio sut mae ysgolion yn rhyngwladol yn galluogi eu disgyblion cyfartalog neu islaw’r cyfartalog i gyflawni eu llawn botensial. Hefyd, bydd y prif ganfyddiadau yn eich galluogi chi i ddadansoddi perfformiad cyffredinol eich disgyblion gwrywaidd o gymharu â’ch disgyblion benywaidd. A yw eich ysgol yn gwasanaethu bechgyn a merched yr un mor dda o safbwynt eu cyflawniad neu a allech ddysgu gan ysgolion neu wledydd eraill er mwyn lleihau (neu ddileu) unrhyw fwlch rhwng y rhywiau?

Mae sawl ffordd o ddefnyddio’r canlyniadau yn adroddiad eich ysgol i wella deilliannau disgyblion a bydd eich canlyniadau yn eich helpu i nodi’r ffyrdd sy’n fwyaf perthnasol i gyd-destun eich ysgol chi.

Canolbwyntio ar yr amgylchedd dysgu

Bydd adroddiad eich ysgol yn cynnwys trosolwg o amgyffrediad eich disgyblion ynghylch disgyblaeth a’r amgylchedd dysgu (gan gynnwys y berthynas rhwng disgyblion ac athrawon), o gymharu â’r data cyfatebol ar gyfer ysgolion yn y Deyrnas Unedig gyfan. Gallwch ddefnyddio’r wybodaeth hon i fod yn sylfaen ar gyfer adolygu ac, fel y bo’n berthnasol, anelu at wella’r hinsawdd dysgu yn eich ysgol. Gallai hyn arwain at rannu arfer da ymhellach o fewn a rhwng adrannau.

Oherwydd bydd eich adroddiad hefyd yn dangos y berthynas rhwng amgyffrediad disgyblion a’u cyflawniad, ar gyfer eich ysgol chi ac ysgolion tebyg yn y Deyrnas Unedig, byddwch yn gallu archwilio unrhyw wahaniaethau amlwg a chynorthwyo eich ymdrechion i sicrhau’r gwerth ychwanegol mwyaf i’ch disgyblion trwy hyn. Gallai fod yn ddefnyddiol cymharu eich ysgol ag ysgolion tebyg sydd, er enghraifft, â chyflawniad uwch ond hinsawdd disgyblu tebyg neu lai cadarnhaol, i geisio darganfod beth sy’n gyfrifol am y gwahaniaeth hwn. Fel arall, gallech ystyried beth y gellid ei ddysgu gan ysgolion sydd â chyflawniad tebyg neu is, ond hinsawdd disgyblu mwy cadarnhaol.

Bydd ‘proffiliau darllenwyr’ eich ysgol yn dangos y mathau o arferion a strategaethau darllen sydd gan eich disgyblion a sut mae’r rhain yn cyfateb i’w cyflawniad. Bydd gallu cymharu’r rhain â’r rhai cyfatebol yn genedlaethol ac yn rhyngwladol yn galluogi eich ysgol i ystyried cwestiynau fel: A yw eich disgyblion yn dilyn yr un patrwm proffilio â’r hyn a welir yn y gwledydd a ddewiswyd at ddiben cymharu? Sut mae perfformiad pob grwp proffil yn cymharu â pherfformiad gwledydd eraill? A oes unrhyw wledydd y byddai cael mwy o wybodaeth amdanynt o fudd? Beth yw’r rhesymau posibl dros unrhyw wahaniaethau a welir? A oes gwersi i’w dysgu i wella perfformiad pob disgybl neu grwpiau dethol o’ch disgyblion, nid dim ond mewn darllen ond mewn pynciau eraill lle y mae prosesu gwybodaeth yn sgil allweddol?

Bydd gwybodaeth am amgyffrediad eich disgyblion ynghylch eu hunaneffeithiolrwydd yn rhoi mewnwelediad i chi i’r mathau o bynciau mathemateg a gwyddoniaeth y maent yn teimlo’n llai hyderus yn eu cylch (yn ogystal â’r rhai y maent yn hyderus yn eu cylch). Gallai rhai ohonynt fod yn feysydd y mae disgyblion yn eu cael yn anodd ac sy’n hysbys i athrawon, neu gallai’r adroddiad amlygu meysydd newydd i’w gwella. Yn y naill neu’r llall, gall eich adroddiad gychwyn sgwrs am pam y gallai disgyblion fod yn teimlo’n llai hyderus yn y meysydd hyn (gan ystyried natur y pwnc dan sylw, cyflymdra yr addysgu, hyd a lled, profiad blaenorol, ac ati), a gallai hyn arwain at ymdrech i ddod o hyd i strategaethau effeithiol i helpu disgyblion i wella yn y meysydd hyn. Gallai deilliannau sy’n ymwneud â hunaneffeithiolrwydd fod yn ddefnyddiol hefyd wrth adolygu addysgu pynciau eraill sy’n rhannu nodweddion tebyg (e.e. o ran cynnwys, neu sgiliau gwaelodol, neu amgyffrediad disgyblion o hygyrchedd neu natur y pynciau).

Yn ogystal ag adolygu addysgu yn sgìl adroddiadau eich disgyblion am eu hunaneffeithiolrwydd, bydd eich adroddiad yn eich galluogi i ystyried y bwlch mewn cyflawniad rhwng y disgyblion sy’n fwyaf a lleiaf hyderus. Bydd yr un peth yn bosibl ar gyfer eich disgyblion sydd uchaf neu isaf eu cymhelliant. Dangosir maint y bwlch rhwng y sgoriau ar gyfer mathemateg a gwyddoniaeth a byddwch yn gallu defnyddio hyn yn fan cychwyn ar gyfer ystyried sut i gau’r bwlch. A oes cysylltiadau posibl rhwng amrywiol atebion disgyblion yn yr adran hon a allai helpu i esbonio rhai o’r gwahaniaethau mewn perfformiad? A yw’r data’n awgrymu unrhyw strategaethau a allai helpu i gau’r bwlch (e.e. a allai fod angen newidiadau i’r amgylchedd addysgu, neu a allai tiwtora cyfoedion neu ymchwiliad o fewn eich rhwydwaith/ffederasiwn addysgol lleol fod yn ddulliau gwell yn eich cyd-destun chi?)

Ychwanegu gwerth

Oherwydd y bydd eich adroddiad yn ystyried proffil economaidd-gymdeithasol eich ysgol, byddwch yn gallu cymharu pa mor dda y mae eich ysgol yn gwasanaethu ei disgyblion yng nghyd-destun perfformiad ysgolion eraill yn y Deyrnas Unedig yn PISA. Gallai cwestiynau i’w gofyn gynnwys: A yw ysgolion eraill yn cyflawni canlyniadau gwell er bod ganddynt broffil economaidd-gymdeithasol tebyg neu is ymhlith eu disgyblion? Beth allech chi ei ddysgu gan ysgolion o’r fath? A oes unrhyw gliwiau yn y canfyddiadau ymchwil yn eich adroddiad a allai eich helpu i archwilio’r maes hwn ymhellach? A yw eich ysgol yn cyflawni canlyniadau gwell nag ysgolion tebyg? Pam? A allech chi rannu/roi cyhoeddusrwydd i syniadau gan eich ysgol a allai fod o fudd i ysgolion eraill?

Yn yr un modd, gallai dadansoddi’r hyn y mae eich ysgol yn ei wneud yn dda ddarparu gwybodaeth a allai ysgogi gwell cyflawniad yn eich ysgol (i bob disgybl neu i grwpiau penodol o ddisgyblion), hyd yn oed os yw’r cyflawniad cyfartalog eisoes yn gymharol uchel yn y tri phwnc. Yn ogystal, gellid defnyddio’r adroddiad i gymharu perfformiad eich disgyblion ar draws y tri phwnc. A yw eich ysgol yn cyflawni deilliannau gwell neu waeth, yn gysylltiedig â statws economaidd-gymdeithasol, mewn un pwnc o gymharu ag eraill? Pam? A oes camau y gallech eu cymryd fel bod safon uchaf eich ysgol mewn un pwnc yn cyfateb yn y pynciau eraill a asesir? A oes gan hyn unrhyw oblygiadau posibl i’r pynciau eraill yn fwy cyffredinol yn eich ysgol?

Dysgu o ddeilliannau rhyngwladol

Bydd canfyddiadau yn y maes hwn eich galluogi chi i gymharu eich ysgol ag ysgolion mewn gwledydd uwch ac is eu perfformiad yn fanylach. Er enghraifft, gallai adroddiad ysgol ddangos bod ganddi sgôr gymedrig sy’n debyg i’r cyfartaledd cenedlaethol mewn pynciau ond bod cyflawniad wedi’i ddosbarthu’n fwy cul nag yn genedlaethol, neu gallai ddangos bod gan ysgol fwy o ddisgyblion ar y lefelau hyfedredd uwch nag unrhyw wlad arall, ond nad yw’r disgyblion cymharol ddifreintiedig yn gwneud cystal o gymharu ag ysgolion yn y wlad honno. Gallai cymariaethau eraill ddangos bod dosbarthiad disgyblion yr ysgol ar lefelau PISA 2, 3 a 4 yn gadarn ond, o gymharu â gwledydd eraill, bod ychydig neu ddim disgyblion ar y lefelau hyfedredd rhyngwladol uchaf. Mae canfyddiadau o’r fath yn mynd y tu hwnt i gasgliadau gor-syml am sgoriau cyfartalog profion a gallent ganiatáu i chi amlygu’r effeithiau mwy cymhleth neu gynnil sydd ar waith yn eich ysgol. Gallai hyn ysgogi myfyrdod, trafodaeth, a defnyddio gwybodaeth berthynol i werthuso rhesymau posibl, a cheisio strategaethau newydd ar gyfer gwella.

Fel arall, gallai eich ysgol fod yn falch o ddarganfod bod ei sgôr gymedrig yn rhagori ar sgôr y wlad orau ei pherfformiad. Gallech longyfarch eich hun ar y ffaith honno, pwyso a mesur beth wnaethoch yn dda a cheisio pennu’r ffactorau unigol hynny fel y gallwch eu trosglwyddo i feysydd dysgu eraill. Ond gallech sylwi hefyd bod nifer fawr o ysgolion yn y wlad honno wedi perfformio’n well na’ch ysgol chi, er bod eich ysgol yn perfformio’n well na sgôr gymedrig y wlad honno sy’n uchel ei pherfformiad. Mae’n bosibl y byddai hyn yn eich ysgogi chi i ystyried beth a wnaed yn wahanol gan y gwledydd hynny a allai weithio yn eich ysgol chi, i wella deilliannau eich disgyblion ymhellach.

Beth bynnag yw eich canlyniadau, bydd gwybodaeth ddefnyddiol yn y cymariaethau hyn a all hysbysu cyfeiriad a datblygiad eich ysgol yn y dyfodol. Gallai enghreifftiau yn eich adroddiad sy’n dangos sut mae systemau addysg wedi mynd i’r afael â gwella ysgolion a pherfformiad isel fod yn ddefnyddiol hefyd o ran llywio strategaeth eich ysgol ar gyfer gwella.

Defnyddio eich adroddiad mewn rhwydwaith/ffederasiwn

Os yw eich ysgol wedi cymryd rhan yn y Prawf Seiliedig ar PISA i Ysgolion fel rhan o rwydwaith neu ffederasiwn o ysgolion, mae’n bosibl y byddwch eisoes wedi penderfynu rhannu eich canlyniadau gyda’ch ysgolion partner. Os felly, bydd y syniadau yn yr adran “...yn eich ysgol” yn parhau’n berthnasol, ond gall sgyrsiau am yr hyn sy’n debyg ac yn wahanol mewn deilliannau ar draws y rhwydwaith/ffederasiwn, y rhesymau posibl dros y rhain, a strategaethau ar gyfer gwella a allai fod yn ddefnyddiol, ategu’r syniadau hyn. Yn ogystal, bydd y canfyddiadau ymchwil cefndirol a roddir yn eich adroddiad/adroddiadau yn llywio’ch trafodaethau a gallent gynnig mannau cychwyn ychwanegol ar gyfer archwilio ymhellach i feysydd o ddiddordeb.

Os yw eich ysgol yn rhan o rwydwaith/ffederasiwn ond nid yw eich ysgolion partner wedi cymryd rhan yn y Prawf Seiliedig ar PISA i Ysgolion, gallech o hyd ystyried rhannu eich canlyniadau a gofyn i’ch partneriaid am eu myfyrdodau. Hwyrach y bydd ganddynt amgyffrediad sy’n wahanol i chi, a allai ysgogi pwyntiau datblygu defnyddiol pellach, neu lwybrau pellach i’w hystyried, a allai helpu i gryfhau perfformiad eich ysgol yn y pen draw.

Mae’n bosibl y byddwch hefyd am ystyried rhannu eich adroddiad (neu elfennau ohono) gyda rhanddeiliaid allweddol (fel eich awdurdod/bwrdd addysg lleol neu ddarparwr academi/darparwr arall, corff llywodraethu/bwrdd llywodraethu/ymddiriedolwyr, rhieni a disgyblion), efallai i ddangos llwyddiant neu esbonio newidiadau arfaethedig.

Ynglyn â’r adroddiad | Adrannau a chynnwys yr adroddiad | Defnyddio’r adroddiad ar gyfer gwella ysgolion

Defnyddio’r adroddiad mewn rhwydwaith neu ffederasiwn | Defnyddio’r adroddiad i gefnogi arolygiad neu ddilysu

 

Sut i archebu